Mach 5+

Boeing pokazał wczoraj swój prototyp samolotu hipersonicznego. Firma planuje zbudować najpierw mały samolot do testów – będzie on rozmiarów F-16 i będzie miał jeden silnik. Docelowy samolot byłby rozmiarów SR-71 i miałby dwa silniki.

Prototyp wyposażony jest w „hybrydowy” silnik łączący w sobie tradycyjny silnik turboodrzutowy (ale zmodyfikowany do osiągania dużych prędkości) oraz Ramjet/Scramjet.

Największym problemem w budowie takiego samolotu jest dolot powietrza do silnika. Żeby silnik turboodrzutowy mógł rozpędzić samolot do prędkości wymaganej do przejścia w tryb ramjet, musi mieć relatywnie duży wlot powietrza i dyszę. A to znacząco zwiększa opory powietrza w prędkościach transonicznych – do tego stopnia że przejście przez barierę dźwięku staje się bardzo trudne. A to wymaga większego ciągu silnika. I większego dolotu powietrza. O ile pamietam SR-71 wymagał lekkiego nurkowania żeby przedostać się przez barierę dźwięku – same silniki nawet z dopalaczami nie były w stanie dać wystarczającego ciągu.

Technologia odlotów powietrza poszła bardzo do przodu w ostatnich latach – dowodem na to jest F-35. Jest to pierwszy samolot naddźwiękowy w którym dolot nie ma żadnych ruchomych części. W F-15, F-16 czy F-22 są skomplikowane mechanizmy mające na celu zmiany kształtu dolotu tak by fala uderzeniowa była w odpowiednim miejscu by zapewnić silnikowi wystarczającą ilość powietrza w zależności od prędkości. Podobne rozwiązanie miał SR-71. Jednak F-35 ma tak zaprojektowany dolot że daje się to osiągnąć bez żadnych elementów ruchomych. Podejrzewam że Boeing planuje podobne rozwiązanie dla tego nowego samolotu hipersonicznego. Oczywiście zakładając że jest to możliwe, co wcale nie jest takie pewne. Jednak na pewno „hybrydowy” silnik musi mieć system odcinający dopływ powietrza do turboodrzutowego powyżej pewnych prędkości. Ciekawe czy właśnie nie przez przesunięcie fali uderzeniowej?

Boeing współpracuje z Aerojet-Rockedyne, Orbital-ATK i Pratt & Whitney nad budową prototypu – możliwe że to zdjęcie satelitarne jakie widzieliśmy wczoraj pokazuje jeden z wcześniejszych modeli tego samolotu – kształt oraz rozmiar dyszy wskazują na coś, co miało by się poruszać z duża prędkością (choć wystająca dysza najprawdopodobniej pokazuje że ten prototyp był napędzany konwencjonalnym silnikiem turboodrzutowym zaprojektowanym do efektywnej pracy przy dużych prędkościach).

Related Post

  • uze

    „F-35. Jest to pierwszy samolot naddźwiękowy w którym dolot nie ma żadnych ruchomych części.” W MiG-21 też nie zauważyłem ruchomych części przy dolocie, ale oczywiście mogę się mylić 😉

    • Lech

      Ten stożek z radarem nie był ruchomy? Chyba lepszym przykładem byłby MIG-19…

      • Marek Cyzio

        Mig-19 ledwo osiągał prędkość powyżej prędkości dźwięku i nie trzeba było żadnych specjalnych zabiegów żeby wyhamować powietrze w dolocie.
        Mig-21:The air flow to the engine is regulated by an inlet cone in the air intake. On early model MiG-21s, the cone has three positions. For speeds up to Mach 1.5 the cone is fully retracted to the maximum aft position. For speeds between Mach 1.5 and Mach 1.9 the cone moves to the middle position. For speeds higher than Mach 1.9 the cone moves to the maximum forward position. On the later model MiG-21PF, the intake cone moves to a position based on the actual speed. The cone position for a given speed is calculated by

        • Kordian Zadrożny

          OK:)
          Z tym, że z tego co mi wiadomo to mig 21 mógł 2.5 Macha wyciągnać

          • Marek Cyzio

            I dlatego miał ruchomy stożek.

      • Kordian Zadrożny

        O ile wiem to nie, Mig 21 miał świetna konstrukcję pod wieloma względami

        • Marek Cyzio

          Patrz wyżej/niżej 😉

    • Jacek Janacz

      MiG-21 na bank miał przesuwany stożek wlotu

  • marxxred

    Marek kiedy zbuduja w koncu samolot hipersoniczny z PDE. Taki silnik moze pracowac od 0 do 5 machow.

    • Marek Cyzio

      Prototypy prawdopodobnie już latają.

      • marxxred

        Masz na myśli SR-95 „Aurora” oblatany rzekomo już w 1995 roku?